सुरक्षित राहा › फसवणूक
शॉपिंग अकाउंटचा ताबा
कोणीतरी तुमच्या शॉपिंग किंवा वॉलेट ॲपमध्ये घुसून गिफ्ट कार्ड बॅलन्स, कॉइन आणि सेव्ह केलेली कार्ड खर्च करते.
हे कसे होते
OTP सांगायला भाग पाडून, बनावट लॉगिन पेज पाठवून, फोनमध्ये धोकादायक ॲप टाकून, किंवा इतर वेबसाइटवरून लीक झालेले पासवर्ड वापरून पाहून फसवणूक करणारे तुमचे लॉगिन मिळवतात. आत शिरल्यावर अकाउंटमध्ये जे काही आहे ते खर्च करतात: गिफ्ट कार्ड बॅलन्स, रिवॉर्ड कॉइन, सेव्ह केलेली कार्ड, पे-लेटर क्रेडिट. गिफ्ट कार्ड आणि व्हाउचर त्यांना आवडतात, कारण ते सहज पुन्हा विकता येतात.
खऱ्या घटना
डिसेंबर 2024 मध्ये एका पीडिताच्या Flipkart अकाउंटचा ताबा घेतल्यानंतर मंगळुरू CEN पोलिसांनी दिल्लीतील एका व्यक्तीला अटक केली. पीडिताने WhatsApp मेसेजशी जोडलेले ॲप डाउनलोड केले होते. त्यानंतर त्या अकाउंटवरून त्याच्या कार्डवर दोन फोन आणि गिफ्ट व्हाउचर घेतले गेले, एकूण सुमारे ₹1.31 लाख. 2021 मध्ये Inc42 ने वृत्त दिले की काही Flipkart वापरकर्त्यांच्या अकाउंटमध्ये कोणी घुसून कॉइन वापरले. एका सुरक्षा संशोधकाने ते लॉगिन दुसऱ्या कंपनीत आधी झालेल्या डेटा लीकशी जोडले.
सगळीकडे एकच पासवर्ड का धोकादायक
एखादी वेबसाइट हॅक झाली की गुन्हेगार लीक झालेला ईमेल आणि पासवर्ड इतर लोकप्रिय ॲपवर वापरून पाहतात. प्रत्येक ॲपसाठी वेगळा पासवर्ड असेल तर एका लीकमुळे तुमची सगळी अकाउंट उघडत नाहीत.
जर आधीच घडले असेल
- अधिकृत ॲपमध्ये "forgot password" वापरून पुन्हा लॉगिन करा, आणि सगळ्या डिव्हाइसवरून लॉगआउट करा.
- वापरलेली सेव्ह केलेली कार्ड ब्लॉक करण्यासाठी बँकेला कॉल करा, मग शॉपिंग ॲपच्या हेल्प विभागात कळवा.
- पैसे गेले असतील तर 1930 वर कॉल करा किंवा cybercrime.gov.in वर तक्रार करा. लिंकवरून इन्स्टॉल केलेले कोणतेही ॲप काढून टाका.
स्वतःचे संरक्षण करा
- लॉगिन OTP कधीही सांगू नका. शॉपिंग ॲप कधीही कॉल करून OTP मागत नाही.
- प्रत्येक शॉपिंग ॲपसाठी मजबूत, वेगळा पासवर्ड वापरा, आणि WhatsApp वर पाठवलेली ॲप इन्स्टॉल करू नका.
- गरजेपेक्षा जास्त ठेवू नका: गिफ्ट कार्ड बॅलन्स कमी ठेवा, आणि न वापरलेली सेव्ह केलेली कार्ड काढून टाका.
सोप्या शब्दांत सांगा
न मागितलेला OTP आला तर कोणीतरी तुमच्या अकाउंटमध्ये घुसण्याचा प्रयत्न करत आहे. तो सांगू नका, आणि कुटुंबाला कळवा.
शॉपिंग ॲपचा OTP कोणालाही सांगू नका, ते कंपनीतून असल्याचे सांगत असले तरी.
तक्रार कुठे करायची
- सायबर क्राइम हेल्पलाइन 1930पैसे गेले असतील किंवा फसवून पेमेंट करून घेतले असेल, तर लगेच कॉल करा: जितक्या लवकर, तितकी पैसे गोठवण्याची शक्यता जास्त.1930 वर कॉल करा
- थेट तुमची बँकतुमचे कार्ड किंवा UPI ब्लॉक करा, आणि व्यवहाराची तक्रार करा. कार्डवरचा नंबर किंवा बँकेचे अधिकृत ॲपच वापरा, मेसेजमध्ये आलेला नंबर कधीच नाही.कार्डवरचा नंबर
- ॲप किंवा प्लॅटफॉर्मWhatsApp, Instagram, YouTube किंवा जिथे घडले तिथे ते अकाउंट रिपोर्ट आणि ब्लॉक करा, म्हणजे ते काढून टाकता येईल.ॲपमध्ये रिपोर्ट करा
- राष्ट्रीय सायबर क्राइम रिपोर्टिंग पोर्टलकोणतीही ऑनलाइन फसवणूक, छळ, ब्लॅकमेल किंवा बदललेल्या (मॉर्फ केलेल्या) फोटोंबद्दल तक्रार करा.cybercrime.gov.in
अधिक जाणून घ्या (इंग्रजीत)
Strong passwords, PINs and 2FA
Why a password built from public information is no lock at all, and how passphrases, password managers and two-factor authentication keep accounts safe.
Real banks never ask for your OTP
How fake KYC messages and "bank manager" calls trick people into sharing OTPs, the red flags to spot, and where to report in India.