फसवणुकीपासून सुरक्षित राहा
AI मुळे फसवणूक पूर्वीपेक्षा जास्त खरी वाटते: बनावट आवाज, प्रसिद्ध लोकांचे बनावट व्हिडिओ, कोणत्याही भाषेत अचूक मेसेज. भारतातील नेहमीच्या फसवणुकी कशा होतात, धोक्याच्या खुणा कोणत्या, आणि नेमके काय करायचे, हे इथे दिले आहे.
या फसवणुकी जाणून घ्या
कुटुंबासोबत शेअर करा- डिजिटल अरेस्ट फसवणूकबनावट पोलीस, CBI किंवा ED अधिकारी व्हिडिओ कॉलवर सांगतात की तुम्हाला अटक झाली आहे आणि पैसे भरावे लागतील. असे काहीही नसते.
- कुटुंबातील व्यक्तीचा कॉपी केलेला आवाज"आई, अपघात झालाय, लगेच पैसे पाठव!" छोट्या क्लिपमधून AI आवाज कॉपी करू शकते. फोन ठेवा आणि स्वतः परत कॉल करा.
- डीपफेक सेलिब्रिटींच्या गुंतवणूक जाहिरातीएक प्रसिद्ध चेहरा खात्रीशीर परताव्यासह शेअर टिप किंवा ट्रेडिंग ॲपची "शिफारस" करतो. व्हिडिओ बनावट असतो.
- बनावट KYC अपडेट आणि OTP फसवणूक"तुमचे KYC आज संपत आहे, खाते ब्लॉक होईल." बँका तुमचा OTP, PIN किंवा पासवर्ड कधीच मागत नाहीत.
- UPI PIN आणि QR कोड फसवणूक"पैसे मिळवण्यासाठी हा QR स्कॅन करा." पैसे मिळवण्यासाठी UPI PIN कधीच लागत नाही, फक्त पैसे देण्यासाठी लागतो.
- पार्ट-टाइम नोकरी आणि "टास्क" फसवणूकव्हिडिओ लाइक करून किंवा हॉटेलना रेटिंग देऊन रोज ₹5,000? आधी थोडे पैसे देतात, मग तुमचे डिपॉझिट घेऊन जातात.
- सेक्सटॉर्शन आणि मॉर्फ केलेले फोटोअनोळखी व्यक्ती व्हिडिओ कॉल रेकॉर्ड करते, किंवा AI ने बनावट नग्न फोटो बनवून पसरवण्याची धमकी देते. पैसे देऊ नका. मदत घ्या.
- बनावट कस्टमर केअर नंबरतुम्ही ऑनलाइन हेल्पलाइन शोधून कॉल करता, आणि "एजंट" रिफंडसाठी ॲप इन्स्टॉल करायला किंवा PIN द्यायला सांगतो.
- बनावट लग्नपत्रिका आणि APK फाइल"लग्नपत्रिका", "बिल" किंवा "बँक अपडेट" WhatsApp वर .apk फाइल म्हणून येते. ती इन्स्टॉल करणे म्हणजे तुमचा फोनच देऊन टाकणे.
- बनावट AI ॲप आणि चॅटबॉटच्या नकलाप्रसिद्ध ॲपसारखी दिसणारी "ChatGPT" किंवा "AI फोटो" ॲप, जी मोठी सबस्क्रिप्शन घेतात, डेटा चोरतात किंवा मालवेअर घेऊन येतात.
- बेकायदेशीर इन्स्टंट लोन ॲपकोणत्याही तपासणीशिवाय झटपट कर्ज, मग प्रचंड शुल्क, धमक्या, आणि तुमच्या संपर्कांना पाठवलेले मॉर्फ फोटो.
- बनावट ट्रेडिंग ॲप आणि शेअर टिप्सचे ग्रुप"VIP" WhatsApp किंवा Telegram ग्रुप आतली माहिती आणि IPO कोट्याचे आश्वासन देऊन तुम्हाला बनावट ट्रेडिंग ॲपमध्ये अडकवतात.
- गिफ्ट कार्ड फसवणूकएखादा "बॉस", अधिकारी किंवा नातेवाईक गिफ्ट कार्ड विकत घेऊन कोड पाठवायला सांगतो. कोड त्यांच्या हाती गेला की पैसे गेलेच.
- शॉपिंग अकाउंटचा ताबाकोणीतरी तुमच्या शॉपिंग किंवा वॉलेट ॲपमध्ये घुसून गिफ्ट कार्ड बॅलन्स, कॉइन आणि सेव्ह केलेली कार्ड खर्च करते.
- बनावट डिलिव्हरी आणि पार्सल फसवणूक"तुमचे पार्सल डिलिव्हर होऊ शकले नाही. पुन्हा पाठवण्यासाठी ₹25 भरा." ती लिंक तुमचे कार्ड तपशील आणि OTP चोरते.
- मनी म्यूल खाती (भाड्याने दिलेली बँक खाती)"फक्त तुमचे बँक खाते वापरू द्या, कमिशन मिळेल." मग त्या खात्यातून फसवणुकीचे पैसे फिरवले जातात, आणि पोलीस तुमच्याकडे येतात.
- कार्ड किंवा खात्यावर अनोळखी शुल्कतुम्ही न केलेला खर्च कापला गेला? 3 कामकाजाच्या दिवसांत बँकेला कळवा. RBI च्या नियमांनुसार सहसा तुम्हाला तो भरावा लागत नाही.
- सिम स्वॅप आणि eSIM फसवणूकतुमच्या फोनचे सिग्नल अचानक जाते. कोणीतरी तुमचा नंबर स्वतःच्या सिमवर घेतला आहे आणि तुमचे बँक OTP वाचत आहे.
- आधार बोटांचे ठसे (AePS) फसवणूकतुमचा आधार नंबर आणि कॉपी केलेला बोटाचा ठसा वापरून, OTP शिवाय, पैसे काढले जातात. ते थांबवण्यासाठी तुमचे बायोमेट्रिक लॉक करा.
- बनावट ट्रॅफिक चलन आणि बिलाचे मेसेज"तुमचे चलन बाकी आहे, आत्ताच भरा" किंवा "आज रात्री वीज कापली जाईल." लिंक किंवा ॲप तुमचे OTP आणि पैसे चोरते.
- बनावट प्रवास, तीर्थयात्रा आणि हॉटेल बुकिंगकेदारनाथ हेलिकॉप्टर, चारधाम किंवा हॉटेल बनावट साइटवर बुक केले. तुम्ही पैसे भरता, पण तिकीट किंवा खोली अस्तित्वातच नसते.
- बनावट "आर्मी ऑफिसर" खरेदीदार आणि भाड्याची फसवणूकबदली होणारा एक "सैनिक" स्वस्तात बाइक विकतो, किंवा तुमचा फ्लॅट भाड्याने घ्यायचा म्हणतो, मग पैसे "मिळवण्यासाठी" तुम्हालाच पैसे पाठवायला सांगतो.
- लग्नाचे स्थळ आणि रोमान्स फसवणूकऑनलाइन एक परिपूर्ण स्थळ, अनेकदा "NRI" किंवा अधिकारी, ज्याला लवकरच कस्टम्स, व्हिसा किंवा संकटासाठी पैसे लागतात.
- परदेशातील बनावट नोकऱ्या आणि फसवणुकीचे अड्डेथायलंड किंवा दुबईतील चांगल्या पगाराची "डेटा एंट्री" किंवा IT नोकरी म्यानमार, कंबोडिया किंवा लाओसमध्ये जबरदस्तीच्या फसवणुकीच्या कामात बदलते.
- बनावट शॉपिंग साइट आणि सेलच्या लिंक"बिग बिलियन" सेलच्या लिंकवर ₹999 मध्ये iPhone. साइट नक्कल आहे, आणि तुमचे कार्ड तपशील फसवणूक करणाऱ्यांकडे जातात.
- तुमच्या नावावर घेतलेली कर्जे आणि सिमतुम्ही न घेतलेल्या कर्जासाठी वसुलीचे कॉल, किंवा तुम्ही न घेतलेली सिम. कोणीतरी तुमचा PAN आणि आधार वापरत आहे.
फसवणुकीपासून वाचण्याचे 3 नियम
- OTP, PIN किंवा पासवर्ड कधीही कोणाला सांगू नका. कोणतीही बँक, पोलीस अधिकारी किंवा कंपनी हे कधीच मागत नाही.
- घाई हीच धोक्याची सूचना आहे. "आत्ताच", "नाहीतर अटक", "ऑफर 2 मिनिटांत संपेल": थांबा आणि तपासा.
- फोन ठेवा आणि स्वतः परत कॉल करा, ज्या नंबरवर तुमचा आधीपासून विश्वास आहे त्यावर: कार्डवरचा नंबर, अधिकृत ॲप, किंवा कुटुंबातील व्यक्तीचा सेव्ह केलेला नंबर.
भारतात तक्रार कुठे करायची
- सायबर क्राइम हेल्पलाइन 1930पैसे गेले असतील किंवा फसवून पेमेंट करून घेतले असेल, तर लगेच कॉल करा: जितक्या लवकर, तितकी पैसे गोठवण्याची शक्यता जास्त.1930 वर कॉल करा
- राष्ट्रीय सायबर क्राइम रिपोर्टिंग पोर्टलकोणतीही ऑनलाइन फसवणूक, छळ, ब्लॅकमेल किंवा बदललेल्या (मॉर्फ केलेल्या) फोटोंबद्दल तक्रार करा.cybercrime.gov.in
- संचार साथीवरील चक्षुसंशयास्पद फसवणुकीचा कॉल, SMS किंवा WhatsApp मेसेज रिपोर्ट करा, तुमचे काही नुकसान झाले नसले तरी.sancharsaathi.gov.in
- थेट तुमची बँकतुमचे कार्ड किंवा UPI ब्लॉक करा, आणि व्यवहाराची तक्रार करा. कार्डवरचा नंबर किंवा बँकेचे अधिकृत ॲपच वापरा, मेसेजमध्ये आलेला नंबर कधीच नाही.कार्डवरचा नंबर
- ॲप किंवा प्लॅटफॉर्मWhatsApp, Instagram, YouTube किंवा जिथे घडले तिथे ते अकाउंट रिपोर्ट आणि ब्लॉक करा, म्हणजे ते काढून टाकता येईल.ॲपमध्ये रिपोर्ट करा
- स्थानिक पोलीस किंवा सायबर सेलधमक्या, ब्लॅकमेल किंवा मोठ्या नुकसानीसाठी FIR दाखल करा. तुमचे स्क्रीनशॉट आणि व्यवहाराचे तपशील सोबत घ्या.आपत्कालीन: 112
- चाइल्डलाइन 1098एखाद्या मुलाला ऑनलाइन त्रास दिला जात असेल, धमकावले जात असेल किंवा इजा होत असेल. मोफत, 24 तास.1098 वर कॉल करा
- RBI सचेतबेकायदेशीर लोन ॲप किंवा परवानगीशिवाय पैसे गोळा करणाऱ्या कंपनीची तक्रार करा.sachet.rbi.org.in
- SEBI नोंदणी तपासणीकोणालाही पैसे देण्यापूर्वी, गुंतवणूक सल्लागार किंवा ब्रोकर खरोखर SEBI कडे नोंदणीकृत आहे का ते तपासा.sebi.gov.in