सुरक्षित राहा › फसवणूक

कार्ड किंवा खात्यावर अनोळखी शुल्क

तुम्ही न केलेला खर्च कापला गेला? 3 कामकाजाच्या दिवसांत बँकेला कळवा. RBI च्या नियमांनुसार सहसा तुम्हाला तो भरावा लागत नाही.

लेखक: Sanjeev Jaiswal · 28 Oct 2026

हे कसे होते

बनावट वेबसाइट, डेटा लीक, दुकानातील स्किमर किंवा फिशिंग मेसेजमधून तुमचा कार्ड नंबर, CVV किंवा लॉगिन लीक होऊ शकतो. कार्ड चालते का हे पाहण्यासाठी फसवणूक करणारे अनेकदा आधी अगदी छोटे शुल्क लावून पाहतात, मग जास्त खर्च करतात. कधी खर्चाचा SMS हीच पहिली खबर असते.

तुमचे संरक्षण करणारा RBI चा नियम

अनधिकृत इलेक्ट्रॉनिक बँकिंग व्यवहारांवरील भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या 2017 च्या परिपत्रकानुसार:

• शून्य जबाबदारी: फसवणूक बँकेच्या चुकीमुळे झाली, किंवा तुमची किंवा बँकेची चूक नसताना तिसऱ्या पक्षामुळे झाली, आणि बँकेचा अलर्ट मिळाल्यापासून 3 कामकाजाच्या दिवसांत तुम्ही बँकेला कळवले, तर तुम्हाला भरावे लागत नाही.
• मर्यादित जबाबदारी: 4 ते 7 कामकाजाच्या दिवसांत कळवल्यास, खाते किंवा कार्डच्या प्रकारानुसार तुमचे नुकसान ₹5,000 ते ₹25,000 पर्यंत मर्यादित असते.
• 10 दिवसांत पैसे परत: तपास सुरू असताना, तुमच्या तक्रारीपासून 10 कामकाजाच्या दिवसांत बँकेने पैसे तुमच्या खात्यात (तात्पुरते) परत टाकायचे असतात.
• सिद्ध करायची जबाबदारी बँकेची: तुम्ही निष्काळजी होता हे सिद्ध करण्याची जबाबदारी बँकेची असते, आणि तक्रारी 90 दिवसांत सोडवायच्या असतात.

तुम्ही PIN, OTP किंवा कार्ड तपशील सांगितल्यामुळे नुकसान झाले असेल तर तक्रार करेपर्यंतच्या नुकसानीची जबाबदारी बँक तुमच्यावर टाकू शकते. लगेच कळवण्याचे हे आणखी एक कारण.

बँकेने मदत केली नाही तर

बँकेच्या तक्रार निवारण अधिकाऱ्याकडे जा. 30 दिवसांत उत्तर मिळाले नाही, किंवा उत्तराने समाधान झाले नाही, तर cms.rbi.org.in वर RBI लोकपालाकडे मोफत तक्रार करू शकता. जास्त उशीर करू नका: त्यानंतर योजनेत कालमर्यादा आहे.

जर आधीच घडले असेल

1. बँकेच्या अधिकृत ॲपमध्ये, किंवा कार्डच्या मागील नंबरवर कॉल करून लगेच कार्ड किंवा UPI ब्लॉक करा.
2. व्यवहाराची बँकेकडे लेखी (ॲप, ईमेल किंवा शाखा) तक्रार करा आणि तक्रार क्रमांक लिहून ठेवा. हे 3 कामकाजाच्या दिवसांत करा.
3. 1930 वर कॉल करा किंवा cybercrime.gov.in वर तक्रार करा, विशेषतः मोठी रक्कम गेली असेल तर.

स्वतःचे संरक्षण करा

• प्रत्येक व्यवहारासाठी SMS आणि ईमेल अलर्ट चालू ठेवा, आणि ते वाचा.
• ज्या कार्डवर आंतरराष्ट्रीय किंवा ऑनलाइन खर्च करत नाही, तिथे तो बंद ठेवा, आणि बँक ॲपमध्ये कमी मर्यादा ठेवा.
• कार्ड नंबर, CVV, OTP किंवा PIN कधीही सांगू नका, आणि फक्त विश्वासाच्या ॲप आणि साइटवरच पैसे भरा.

सोप्या शब्दांत सांगा

तक्रार कुठे करायची

• थेट तुमची बँकतुमचे कार्ड किंवा UPI ब्लॉक करा, आणि व्यवहाराची तक्रार करा. कार्डवरचा नंबर किंवा बँकेचे अधिकृत ॲपच वापरा, मेसेजमध्ये आलेला नंबर कधीच नाही.कार्डवरचा नंबर
• सायबर क्राइम हेल्पलाइन 1930पैसे गेले असतील किंवा फसवून पेमेंट करून घेतले असेल, तर लगेच कॉल करा: जितक्या लवकर, तितकी पैसे गोठवण्याची शक्यता जास्त.1930 वर कॉल करा
• राष्ट्रीय सायबर क्राइम रिपोर्टिंग पोर्टलकोणतीही ऑनलाइन फसवणूक, छळ, ब्लॅकमेल किंवा बदललेल्या (मॉर्फ केलेल्या) फोटोंबद्दल तक्रार करा.cybercrime.gov.in

अधिक जाणून घ्या (इंग्रजीत)

स्रोत

• rbi.org.in
• gujaratcybercrime.org
• canarabank.bank.in

पुढे: 📵 सिम स्वॅप आणि eSIM फसवणूक →